Hoe werk je aan een sterk team?

Versterk je schoolteam

De schoolwerking staat of valt met een sterk team. De teamwerking is geslaagd als ze helpt om de doelen als school zo efficiënt, effectief en aangenaam mogelijk te verwezenlijken én als het hele schoolteam leerkrachten zich goed voelt op school.

Hoe pak je dat aan? In deze bijdrage bekijken we de uitdaging vanuit twee perspectieven, vanuit het perspectief van de individuele leerkracht en vanuit het perspectief van de directie. Pas door dit samenspel kun je echt spreken van een sterke teamwerking.

Het welbevinden van elke leerkracht
Het beeld van de leerkracht die er alleen voor staat en baas is in de eigen klas is achterhaald. Onderwijs vandaag vraagt meer van leerkrachten dan ooit tevoren. Een constructieve samenwerking van het volledige schoolteam is dan ook noodzakelijk, maar komt niet altijd als vanzelfsprekend. Het vraagt een engagement van alle partijen. Daarin speelt naast de dynamiek tussen de verschillende personen ook het welbevinden van de individuele leerkracht een belangrijke rol.

Vier concrete tips voor de indivuele leerkracht:

1. Zoek verbondenheid met jezelf
Dicht bij jezelf blijven is een belangrijke start. Het is fijn als je jezelf kunt zijn en authentiek kunt functioneren op school. Weet voor jezelf wat voor jou belangrijk is en waar je waarden en normen liggen. Zoek vandaaruit verbinding met je team.

2. Geef (en krijg) vertrouwen.
Maak samen met je collega’s duidelijke afspraken en geef (en krijg) vertrouwen. Op die manier kan iedereen van het team zichzelf waarmaken. Elke leerkracht is een professional en zal ook autonoom keuzes moeten maken en ernaar handelen. Communiceer hierover op een open manier.

3. Zorg voor engagement en verbindende communicatie.
Werken in een team vraagt engagement, zowel groepsgericht als taakgericht. Je zoekt connectie met je collega’s door aandachtig te luisteren en helder te communiceren vanuit verbondenheid met jezelf. Druk je gevoel uit en laat weten wat je nodig hebt, verzoek helder wat je graag zou willen zien gebeuren. Geef de anderen tijd en ruimte om te reageren. Deze manier van communiceren zorgt voor verbondenheid en respect.

4. Focus op talent
Onderzoek wie welke competenties sterk heeft ontwikkeld en zoek naar wat drive geeft. Spreek elkaar aan op de sterktes. Wat voor jou een lastige klus is, is voor een collega misschien iets eenvoudigs. Elkaar aanspreken op talenten zorgt ervoor dat je elkaar kunt inspireren en motiveren.

Naast het individueel aandeel van teamwerking kan de leidinggevende (directie, coördinator) ook heel wat in gang zetten om de verbondenheid te ondersteunen.

Verbondenheid in het team
Elke directie weet dat een sterke teamwerking uitbouwen, zeker bij de aanvang van het schooljaar, énorm belangrijk is. Het blijft voor veel scholen een uitdaging. Die samenwerking komt er niet vanzelf en vraagt een investering.

Hier vind je vier concrete tips om je team als geheel een boost te geven:

1. Zet de neuzen in dezelfde richting
Praat regelmatig met elkaar over de visie op onderwijs en leren. Werk samen aan een heldere, gedragen schoolvisie. Dat zorgt voor zingeving en coherentie. Nadenken waar je naartoe wil, afstemmen hoe je de dagelijkse praktijk vanuit de visie kunt vormgeven, zorgt voor een sterke betrokkenheid en onderscheidt je als school. Geef bij deze besprekingen iedereen een gelijk spreekrecht, ook wie andere ideeën heeft.

2. Creëer veiligheid en verbondenheid
Zeker bij de aanvang van het schooljaar waarin nieuwe collega’s tot het team toetreden, is het creëren van een veilig klimaat belangrijk. Neem in die eerste fase tijd voor kennismaking, informele momenten en activiteiten waar je elkaar kunt ontmoeten. Het geeft mensen de kans om een stukje groepsgeschiedenis met elkaar op te bouwen, de kans om te zoeken naar gezamenlijke waarden en normen. Een gezamenlijk fundament, waarop de groep later kan staan. Het informeel contact zorgt voor verbondenheid en biedt kansen tot (informeel) leren.

3. Kies voor duidelijke afspraken en gedeelde verantwoordelijkheid
Wanneer de eerste start genomen is, is het van belang om heldere afspraken te maken en duidelijke verantwoordelijkheden af te spreken. Het creëert helderheid en veiligheid binnen een team. Niet elke leerkracht kan alles doen, daarom is het aangewezen om taken te verdelen en groepen eigenaarschap te laten opnemen. Wie neemt deel aan welke kerngroep? Welke inhoudelijke thema’s werken we verder uit? Wie brengt wat op de teamvergadering?

4. Stimuleer groepsmindset
Zorg voor een positieve sfeer, bekrachtig de inzet van collega’s en zie problemen als uitdagingen waar je samen met het team mee aan de slag gaat. Blijf inzetten op groepsactiviteiten die verbondenheid creëren. Daarmee blijf je inzetten op veiligheid binnen de groep. Stimuleer dat leerkrachten zichzelf kunnen zijn en dat ze hun bezorgdheden met elkaar delen. Op die manier zorg je voor een gedeelde verantwoordelijkheid, ook als het moeilijk loopt.

Blijf werken aan de groep
Inzetten op een sterk team vraagt energie en engagement, zeker bij aanvang van het schooljaar maar het levert op termijn op. Blijf op regelmatige tijdstippen de teamspirit voeden. Het is verleidelijk om na de start enkel nog taakgericht bezig te zijn. Blijf aan die groepsdynamiek werken door op verschillende momenten samen constructieve dingen te doen.

Een goed werkend team is op de werkvloer voelbaar en heeft invloed tot bij de leerlingen en de ouders. Een sterk team onderscheidt zich.

Anoek Smeyers en Koen Crul